Je tuinslang ligt misschien al een tijdje ongebruikt in de schuur. In grote delen van Oost- en Zuid-Nederland geldt sinds deze maand een onttrekkingsverbod: waterschappen als Aa en Maas, Rijn en IJssel en Brabantse Delta staan geen water meer toe uit sloten, beken en rivieren voor de tuin. Wie er toch mee sproeit, riskeert een boete. Voor veel tuinbezitters voelt dat als paniek, maar met de juiste aanpak hoeft je tuin er dit jaar niet minder groen bij te staan.
Waarom waterschappen nu ineens ingrijpen
Nederland stevent af op wat waterbeheerders een feitelijk watertekort noemen: de vraag naar zoet water overstijgt wat er beschikbaar is. Door een droge lente en een hete zomer staan sloten en beken historisch laag. Waterschap Aa en Maas voerde op 9 juli een onttrekkingsverbod in voor het gebied rond 's-Hertogenbosch, Nuland en Herpen, Waterschap Rijn en IJssel deed hetzelfde voor het hele werkgebied en Brabantse Delta verbood beregening overdag vanaf 14 juli. Steeds meer regio's volgen naarmate de droogte aanhoudt.
De maatregel is geen boze bui van een ambtenaar. Als sloten te leeg raken, verzilt de bodem sneller, verdrogen natuurgebieden en komt drinkwater in de knel. Tuinbezitters merken dat als eerste, want beregenen uit oppervlaktewater staat nu simpelweg stil.
Wat het verbod precies tegenhoudt
Het onttrekkingsverbod geldt voor water dat je oppompt uit sloten, beken en rivieren, met een vaste installatie of met een simpele dompelpomp en tuinslang. Dat betekent geen beregening van het gazon, geen gieter vullen bij de sloot en geen zwembad bijvullen met slootwater. Grondwater oppompen mag in de meeste gebieden nog wel, al raden waterschappen dat af omdat het de grondwaterstand extra onder druk zet.
Een deel van de verwarring komt doordat het verbod per waterschap verschilt. Check dus altijd de site van je eigen waterschap voor de exacte grens van jouw postcodegebied, want een regel die in Brabant geldt, hoeft in Overijssel nog niet actief te zijn.
Dit mag gewoon nog
Het goede nieuws: kraanwater gebruiken blijft toegestaan, al vraagt Milieu Centraal wel om zuinig om te gaan met drinkwater tijdens droogte. Regenwater dat je zelf hebt opgevangen, in een regenton of ander vat dat niet is aangesloten op de sloot, mag je vrijelijk in je tuin gebruiken. Dat is meteen de beste uitweg: een volle regenton van 200 liter geeft je makkelijk een paar gietbeurten voor je moestuin of border.
Wil je structureel minder afhankelijk worden van kraanwater, dan is nu het moment om een tweede regenton bij te plaatsen of een regenpijp om te leiden. Heb je weinig ruimte, dan past een smalle regenton vaak nog wel tegen de gevel, ook als je een kleine tuin hebt.
Zo hou je de bodem vochtig zonder extra water
De grootste winst zit niet in méér gieten, maar in minder verdamping. Een laag mulch van vijf tot zeven centimeter, van houtsnippers, stro of compost, verlaagt de verdamping uit de bodem met tientallen procenten en houdt de wortels bovendien koel. Leg die laag rond je planten, niet tegen de stam aan.
Geef daarnaast twee tot drie keer per week een flinke beurt in plaats van elke dag een klein beetje. Dat dwingt planten om dieper te wortelen, waardoor ze zelf beter bij vocht in de ondergrond kunnen. Doe dat vroeg in de ochtend of laat in de avond, dan verdampt het water minder snel en trekt het dieper de grond in voordat de zon erop staat. Een gezonde, luchtige bodem houdt daarnaast van nature meer water vast, dus compost toevoegen is nooit weggegooide moeite.
Welke planten wél tegen droogte kunnen
Sommige planten in je border merken een sproeistop nauwelijks. Lavendel, salie, vetplanten en siergrassen zijn van nature aangepast aan droge periodes en vragen weinig extra water zodra ze eenmaal zijn aangeslagen. Nieuw aangeplante struiken en bomen hebben wel water nodig, want die hebben nog geen diep wortelstelsel opgebouwd, dus geef die voorrang als je moet kiezen waar de gieter naartoe gaat.
Twijfel je waar je het beste in kunt investeren dit seizoen, houd dan rekening met droogtebestendige soorten bij je volgende aankoop. Dat scheelt ook op de lange termijn in de watertoevoer, iets wat ook helpt als je wilt besparen op tuinieren. Twijfel je over de conditie van bestaande planten, kijk dan naar deze tips om planten gezond te houden voordat je overschakelt op nieuwe aanplant.
Wat je deze zomer echt anders doet
Het sproeiverbod is vervelend, maar het dwingt tuinbezitters tot gewoontes die eigenlijk altijd verstandig zijn geweest: regenwater opvangen, dieper en minder vaak gieten, en bodem en beplanting kiezen die tegen een stootje kunnen. Wacht niet tot het verbod in jouw regio actief wordt. Zet nu al een regenton neer, leg mulch aan waar de grond kaal is en check via de site van je waterschap of de maatregel al voor jouw postcode geldt. Dan sta je er klaar voor, wat de zomer ook nog brengt.